»Strona główna»Informacje dla pacjenta»Niewydolność serca»Jakie są objawy niewydolności serca?
Data publikacji: sobota, 2 sierpnia 2014
Niewydolność serca
Jerzy Korewicki

Do najbardziej charakterystycznych objawów niewydolności serca, których nasilenie zależy od stopnia zaawansowania choroby, należą:
  • duszność;
  • zmęczenie;
  • przyspieszone i/lub nierówne bicie serca;
  • obrzęki;
  • zwiększenie lub ubytek masy ciała.
Duszność

Jest najczęstszym objawem niewydolności serca. Początkowo pojawia się jedynie w czasie większego wysiłku fizycznego, później występuje już podczas niewielkiej aktywności, aż wreszcie pojawia się także w spoczynku, zwłaszcza w nocy. Duszność nocna świadczy o znacznym zaawansowaniu niewydolności serca. Zmusza chorych do spania na wysoko ułożonych poduszkach, niemal w pozycji siedzącej. Może wywołać uczucie lęku i zmęczenia. Oczywiście duszność może być także spowodowana innymi chorobami, przede wszystkim układu oddechowego, takimi jak astma oskrzelowa czy rozedma. Prawidłową diagnozę może postawić jedynie lekarz. Niekiedy nie jest to łatwe, zwłaszcza gdy współistnieje kilka różnych przyczyn duszności. Duszności „sercowej” może na przykład towarzyszyć uporczywy kaszel, podobnie jak w chorobach oskrzeli.
Czasem, zwykle w nocy, może dojść do nagłego nasilenia duszności, tak dużego, że niemożliwe jest wykonanie najmniejszego wysiłku, a przyjęcie pozycji leżącej nasila objawy. Pojawiają się poty, rzężenia w płucach oraz uczucie strachu. W takiej sytuacji należy niezwłocznie wezwać pogotowie.

Zmęczenie

Zmęczenia nie należy utożsamiać z dusznością. Nie jest to też zmęczenie spowodowane brakiem wytrenowania w związku z siedzącym trybem życia. Wynika ono z niedotlenienia narządów, zwłaszcza dużych mięśni, związanego z upośledzeniem przepływu krwi. Chorzy odczuwają takie zmęczenie niemal przez cały czas, utrudnia ono wykonywanie większości codziennych czynności.

Przyspieszone i/lub nierówne bicie serca

Serce przyspiesza swój rytm, aby nadrobić skutki osłabienia zdolności do przepompowywania krwi. Ponadto im serce jest bardziej uszkodzone, tym większą wykazuje skłonność do zaburzeń rytmu, ujawniających się jako nierówne bicie serca. Zaburzenia te mogą wystąpić nagle. Gdy towarzyszy im nasilenie duszności i złe samopoczucie, należy szybko udać się do szpitala. Arytmią, powodującą szybkie i nierówne bicie serca, która często występuje u osób z niewydolnością serca, jest migotanie przedsionków. Skuteczne leczenie niewydolności serca zmniejsza ryzyko związane z arytmią.

Obrzęki

Stanowią późny objaw niewydolności serca. Gdy serce nie może skutecznie przepompować krwi, która do niego napływa, zaczyna się ona gromadzić w naczyniach żylnych, po czym - wskutek podwyższonego ciśnienia - płyn z naczyń przedostaje się do tkanek, wywołując obrzęki. Dodatkowo, gromadzeniu się płynów w organizmie sprzyja gorsza funkcja nerek, które u chorych z niewydolnością serca mniej skutecznie pozbywają się nadmiaru sodu i wody. Początkowo obrzęki pojawiają się wokół kostek, co stwarza wrażenie, że obuwie jest zbyt ciasne. Później obejmują podudzia, a w zaawansowanych przypadkach mogą sięgać powyżej kolan. Wtedy zwykle obrzęk obserwuje się już w jamie brzusznej i jamach opłucnowych, choć w rejonach tych płyn obrzękowy może się także gromadzić w przebiegu wielu innych chorób. Obrzęki kończyn u osób z niewydolnością serca są symetryczne, to znaczy że występują na obu kończynach. Warto pamiętać, że płyn obrzękowy podlega prawu ciążenia, a więc u chorych długo leżących może być bardziej widoczny w okolicy kości krzyżowej, a nie na kończynach.

Zwiększenie lub ubytek masy ciała

Zwiększenie masy ciała wiąże się z nasileniem niewydolności serca i nasileniem obrzęków. Gdy w ciągu 3 dni dojdzie do przyrostu masy ciała o 2 kilogramy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Z kolei u chorych z wieloletnią, bardzo zaawansowaną i nieprawidłowo leczoną niewydolnością serca może dojść do znacznego ubytku masy ciała (niewynikającego z odwodnienia), który jest skutkiem braku apetytu, upośledzonego wchłaniania pokarmów i niemal zupełnego ograniczenia aktywności fizycznej. Taki stan nazywa się wyniszczeniem sercowym.

Powrót na górę strony